Nieuws | Blog

Open of openbaar; het duivelse dilemma van onthullen

9 november 2017

Bron: Fonds Slachtofferhulp

Lees meer over: centrum seksueel geweld | seksueel geweld | als het jou overkomt | metoo

Slachtoffers van seksueel geweld hebben al geruime tijd de aandacht van het Fonds Slachtofferhulp. De afgelopen 5 jaar investeerden we daarom in een landelijk netwerk van 15 Centra Seksueel Geweld, waar slachtoffers in de acute fase na een verkrachting of aanranding terecht kunnen voor multidisciplinaire hulp en opvang. We zien dat, wanneer de hulpverlening snel wordt opgestart, veel medische en psychische problemen op de lange termijn voorkomen kunnen worden. In de CSG’s  kan ook forensisch onderzoek plaatsvinden en bewijsmateriaal goed worden vastgelegd, zodat slachtoffers later kunnen besluiten of zij aangifte willen doen. Gelukkig weten steeds meer mensen het CSG te vinden. Maar we zijn er nog lang niet, want uit cijfers blijkt dat er heel veel meer mensen slachtoffer worden dan er zich tot nu toe hebben gemeld bij de politie of bij hulpverleners. De naamsbekendheid van het CSG moet omhoog en daarom lanceerden we de campagne ‘Als het jou overkomt’.

#METOO

Mede door de massale en massieve #METOO-discussie kon onze campagne rekenen op enorm veel media-aandacht. Seksueel geweld is trending topic, en daardoor voelen veel slachtoffers zich gesteund om nu wel te onthullen. Sommigen liepen al jaren rond met hun geheim en hebben nog iedere dag last van die ellendige gebeurtenis. Vrouwen en mannen durven dankzij #METOO nu te vertellen dat hun grenzen werden overschreden door onaanvaardbaar seksueel gedrag. Al dan niet strafbaar en al dan niet bewijsbaar.  Als er één ding duidelijk  is geworden uit alle verhalen en getuigenissen, is het dat seksueel geweld veel en langdurig schade toe kan brengen, en dat je dus snel goede hulp moet zoeken.

Slachtoffers die goede hulp zoeken en krijgen bij het CSG of ergens anders. Vrouwen en mannen die elkaar en hun kinderen leren dat je voorzichtig moet zijn in de seksuele omgang met de ander. En dat je een machtspositie nooit mag misbruiken. Het zijn ontwikkelingen waarop wij hoopten, en die hopelijk ook zullen blijven als de #METOO-discussie is geluwd.

Mediahetzes en twitterbombardementen

Maar openheid over slachtofferschap en het melden van problematisch gedrag, betekent nog niet dat wie verdacht of beschuldigd wordt ook vogelvrij moet worden verklaard. Openheid: ja, het liefst in een veilige omgeving zoals bij het CSG. Maar met openbaarheid zonder hoor en wederhoor, schuldigverklaring zonder bewijs en trial by media moeten we voorzichtig zijn. Kijkers, lezers en luisteraars waren geen getuige; ze weten niet wat er daadwerkelijk is gebeurd. Ons buitenstaanders past dus bescheidenheid. Want mediahetzes en twitterbombardementen kunnen ook levens verwoesten. Niet voor niets leven we in een rechtsstaat, met een politie die moet onderzoeken en een rechter die een oordeel velt. Het slachtoffer heeft daarin gelukkig een wettelijke positie. Als de politie de aangiftes vertraagt of ontmoedigt, of onvoldoende onderzoekscapaciteit heeft, of als de rechter vindt dat hij onvoldoende rechtsmiddelen heeft om daders te veroordelen, dan zullen we daar met elkaar voor op de barricades moeten klimmen. Want het slachtoffer heeft er recht op, dat zijn zaak goed wordt onderzocht. En de samenleving heeft er recht op om tegen daders te worden beschermd.

Als we deze discussie serieus nemen, echt betrokken zijn, laten we dan zelf niet oordelen.  Niet over het slachtoffer en ook niet over de verdachte. Geen victim blaming en geen trial by media. Wel meeleven, luisteren naar het verhaal, verwijzen naar het CSG, het doen van aangifte aanmoedigen en iemand helpen om zijn leven weer op te pakken.

En dan nog dit: laten we ook nadat de #METOO-storm is gaan liggen, blijven nadenken en opvoeden. Toestemming, dat is waar het om draait. En als je iets ziet gebeuren dat niet pluis is, of mis dreigt te gaan: grijp dan in, geef de grenzen aan voordat er slachtoffers vallen.

Ineke Sybesma

Directeur Fonds Slachtofferhulp

Geef een reactie