Leerstoel Victimologie

Bij onze leerstoel Victimologie aan Tilburg University, onderzoeken we de behoeftes van slachtoffers, in hoeverre zij daar nu mee worden geholpen, en vooral, hoe wij verbeteringen en vernieuwingen kunnen doorvoeren.

Het Fonds Slachtofferhulp startte de leerstoel Victimologie bij INTERVICT aan de Tilburg University in 2005. Sinds 1 januari 2013 wordt de leerstoel bekleed door prof. dr. Peter van der Velden, GZ-psycholoog en hoogleraar Victimologie bij INTERVICT aan de Tilburg University. Prof. dr. Peter van der Velden richt zich als leerstoelhouder vooral op de rol die veerkracht en zelfredzaamheid van slachtoffers van geweld, criminaliteit, ongevallen en rampen speelt. Want juist het vermogen om zelf hulp te zoeken is van groot belang bij de vermindering van stress- en gezondheidsklachten.

Trauma-onderzoek belastend?

In datzelfde jaar werd het onderzoek van prof. dr. Peter van der Velden, over hoe belastend trauma-onderzoek is, gepubliceerd. Resultaten lieten zien dat slachtoffers trauma-onderzoek nauwelijks belastender vinden dan onderzoek naar bijvoorbeeld politieke overtuigingen. De mate waarin ze het belastend vinden, heeft erg weinig met het trauma en opgeroepen stress te maken. Deze verrassende bevindingen komen uit een nieuwe longitudinale en vergelijkende studie onder 950 slachtoffers.

Onderzoek Zelfredzaamheid

In de afgelopen jaren is de aandacht voor de negatieve effecten van criminaliteit, geweld, ongevallen en andere calamiteiten enorm gegroeid. Daarin gaat de belangstelling vooral uit naar alle mogelijke stress- en gezondheidsklachten, waarvan overigens bekend is dat een (kleine) minderheid daar intens en lang last van heeft. Voor de veerkracht en zelfredzaamheid van veel getroffenen is veel minder aandacht in de samenleving. Evenals voor het feit dat lang niet alle stress- en gezondheidsklachten enkel en alleen door de betreffende gebeurtenissen worden bepaald. In 2016 komen we met de resultaten van onderzoek van prof. dr. Van der Velden. In twee blogs licht hij alvast een stukje van de sluier op.

Geschiedenis van de leerstoel

Slachtofferenquêtes
Het Fonds Slachtofferhulp startte de leerstoel Victimologie bij Intervict aan de Universiteit van Tilburg in 2005, met als leerstoelhouder prof. Jan van Dijk. In 2012 ontving Jan van Dijk uit handen van Koningin Silvia van Zweden de Stockholm Prize in Criminology. Hij ontving deze prijs vanwege het opzetten van een internationale slachtofferenquête. Deze enquête naar ervaringen van burgers met criminaliteit, is sinds 1989 een of meerdere keren uitgevoerd in tachtig verschillende landen. In totaal is de enquête afgenomen onder ruim 350.000 burgers.

Leemten in de slachtofferhulpverlening
Er zijn nog veel verbeteringen nodig op het gebied van slachtofferhulpverlening. Nog niet voor iedereen is de hulp beschikbaar die zij nodig hebben. Dat was één van de conclusies uit het onderzoek ‘Leemten in de slachtofferhulpverlening’, dat prof. Jan van Dijk in opdracht van Fonds Slachtofferhulp heeft uitgevoerd.

Uit het onderzoek blijkt dat er voor slachtoffers van medische ongevallen niet dezelfde opvang, erkenning en aandacht is als bijvoorbeeld voor slachtoffers van een misdrijf, verkeersongeval of ramp. Dit terwijl er vaak sprake is van uiterst schrijnende situaties. Voor ons reden om medische ongevallen tot speerpunt te benoemen.

Ook bleek uit het onderzoek dat hoewel er een breed hulpaanbod is, veel Nederlanders de weg naar de juiste hulp niet weten te vinden. Daarom richtten wij SlachtofferWijzer.nl op, waar we de hulpverlening in kaart hebben gebracht en waar je in drie kliks de weg vindt naar de juiste hulp.

Spelregels voor de omgang met slachtoffers
In 2012 was Jan van Dijk actief betrokken bij het initiatief van het Platform Slachtofferorganisaties om in samenwerking met de Nationale ombudsman spelregels voor het omgaan met slachtoffers te ontwikkelen. Het Fonds Slachtofferhulp nam hiertoe het initiatief.

Onderzoek mensenhandel
Daarnaast leidde hij een onderzoek naar leemten in de hulpverlening aan slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting. De aanbevelingen zijn gericht op het voorkomen van secundaire victimisatie door de wijze waarop slachtoffers in de strafrechtelijke procedure behandeld worden, het op orde krijgen van registratiecijfers waar nu overheidsbeleid op wordt gebaseerd, de blinde vlek die er lijkt te zijn voor de medische en psychische gevolgen van dit slachtofferschap en de impact daarvan op de deelname aan het strafproces en de mogelijkheden van multidisciplinaire opvang.

Jan van Dijk Award
Na het aftreden van Jan van Dijk hebben wij samen met het Ministerie van Veiligheid en Justitie een jaarlijks terugkerende, wetenschappelijke prijs in het leven geroepen: de Jan van Dijk Victimology and Victims’ Rights Award.